இத்தாலியின் வடகிழக்கு பகுதியில் அமைந்துள்ள வெனெட்டோ பிராந்தியத்தின் ஓடெர்சோ (Oderzo) நகரில், வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க ஒரு மாபெரும் தொல்பொருள் கண்டுபிடிப்பு நிகழ்த்தப்பட்டுள்ளது. அங்கு முன்பு செயல்பட்டு வந்த ஒரு பழைய மீன் சந்தையின் (Former Fish Market) நிலப்பரப்பிற்கு அடியில், சுமார் 1,600 ஆண்டுகள் பழமையான தொடக்ககால கிறித்தவ பேராலயம் (Early Christian Basilica) ஒன்றின் இடிபாடுகளைத் தொல்லியல் ஆய்வாளர்கள் வெற்றிகரமாகக் கண்டறிந்துள்ளனர். பண்டைய ரோமானியப் பேரரசின் முக்கிய நகரங்களில் ஒன்றான ‘ஓபிடெர்ஜியம்’ (Opitergium) பகுதியில் இதுவரை கண்டுபிடிக்கப்பட்ட வழிபாட்டுத் தலங்களிலேயே இதுதான் மிகவும் பழமையானது என்று நிபுணர்கள் உறுதிப்படுத்தியுள்ளனர்.
புதிதாகத் திட்டமிடப்பட்டிருந்த ஒரு குடியிருப்புத் திட்டத்திற்காக அந்த மீன் சந்தை நிலத்தில் கடந்த 2025 நவம்பர் மாத இறுதியில் அகழ்வாராய்ச்சிப் பணிகள் தொடங்கப்பட்டன. தற்போதைய தரைமட்டத்திலிருந்து சுமார் 3 மீட்டர் ஆழத்தில் தோண்டப்பட்ட போது, பூமிக்கு அடியில் பிரம்மாண்டமான ஒரு தேவாலயத்தின் அடித்தளச் சுவர்கள் வெளிப்பட்டன. சுமார் 30 மீட்டர் நீளமும் 23 மீட்டர் அகலமும் கொண்ட இந்த செவ்வக வடிவப் பேராலயம், கி.பி. 4-ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதி அல்லது 5-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கக் காலத்தைச் சேர்ந்ததாக இருக்கலாம் என்று கணிக்கப்பட்டுள்ளது.
இந்தக் கண்டுபிடிப்பில் தொல்லியல் துறையினரை வியப்பில் ஆழ்த்திய விஷயம், அங்கு மிகத் துல்லியமாகப் பாதுகாக்கப்பட்டிருந்த சுமார் 30 சதுர மீட்டர் பரப்பளவிலான வண்ணமயமான பலவண்ண மொசைக் (Polychrome Mosaic) தரைத்தளங்கள் ஆகும். வட்டங்கள், எண்கோண வடிவங்கள், அகாந்தஸ் இலைகள் மற்றும் கிறித்தவ சிலுவைச் சின்னங்கள் போன்ற நேர்த்தியான வடிவியல் மற்றும் மலர் வேலைப்பாடுகளுடன் இந்தத் தரைத்தளங்கள் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளன. மேலும், ஈர நிலத்தில் இந்த மாபெரும் கட்டிடத்தின் நிலைத்தன்மையை உறுதி செய்வதற்காக, ஆழமாக அடிக்கப்பட்ட மரத்தூண்கள் மற்றும் செங்கல்-சாந்து கலவைகளைக் கொண்டு அடித்தளம் அமைக்கப்பட்ட உன்னத ரோமானியக் கட்டுமானத் தொழில்நுட்பமும் வெளிச்சத்திற்கு வந்துள்ளது.
பேராலயத்தின் தெற்குச் சுவருக்கு மிக அருகில், எந்தவிதப் புதைபொருள் பொருட்களும் இன்றி தலா இரண்டு நபர்களின் உடல்களைக் கொண்ட நான்கு விசித்திரமான பண்டைய கல்லறைகளும் கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளன. இந்த மனித எச்சங்கள் மற்றும் அடித்தள மரத்தூண்களின் துல்லியமான காலத்தைக் கண்டறிய தற்சமயம் கதிரியக்கக் கார்பன் டேட்டிங் (Radiocarbon Dating) பரிசோதனைகள் மேற்கொள்ளப்பட்டு வருகின்றன. இந்த அரிய வரலாற்றுச் சின்னத்தைப் பாதுகாக்கும் பொருட்டு, குடியிருப்புத் திட்டத்தின் வடிவமைப்பை மாற்றி, இப்பகுதியை ஒரு உலகளாவிய பாரம்பரிய சுற்றுலாத் தலமாக மாற்ற உள்ளூர் நிர்வாகம் முடிவு செய்துள்ளது.
